Mỹ từ chối gia hạn USMCA: Nhà cung cấp Việt Nam có thể lấp đầy khoảng trống?

Mỹ từ chối gia hạn USMCA: Nhà cung cấp Việt Nam có thể lấp đầy khoảng trống?

Ngày 1/7/2026, Mỹ từ chối gia hạn USMCA (Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada), kích hoạt đếm ngược 10 năm đến khi hết hạn, qua đó loại bỏ lợi thế miễn thuế của Mexico. Trong khi đó, mức thuế MFN (thuế Tối huệ quốc) chuẩn 10% của Việt Nam vẫn có hiệu lực. Do Mexico xuất 545 tỷ USD sang Mỹ so với 201 tỷ USD của Việt Nam, Việt Nam có thể giành thêm 23-38 tỷ USD mỗi năm ở các nhóm hàng dễ bị thay thế - cụ thể là lắp ráp điện tử (15-25 tỷ USD), đồ nội thất (3-5 tỷ USD) và dệt may (5-8 tỷ USD). Tuy nhiên, Việt Nam không thể thay thế Mexico ở một số ngành, vì những khó khăn về hậu cần, pháp lý và công nghệ.

Câu hỏi 1: Ngày 1/7/2026 Mỹ chính thức quyết định điều gì, và tình trạng pháp lý hiện tại của USMCA ra sao?

Mỹ chính thức từ chối gia hạn Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA) thêm 16 năm 1. Hiệp định vẫn còn hiệu lực nhưng bước vào đếm ngược 10 năm đến khi hết hạn vào năm 2036, đòi hỏi ba bên rà soát hằng năm 2. Bất kỳ bên nào cũng có thể rút lui với thông báo trước 6 tháng 3.

Câu hỏi 2: Mexico hiện có lợi thế thuế nào so với Việt Nam theo USMCA, và điều gì xảy ra nếu hiệp định hết hạn?

Hiện Mexico được tiếp cận thị trường Mỹ miễn thuế với điều kiện hàng hóa đáp ứng tiêu chí 75% giá trị nội khối Bắc Mỹ 4. Việt Nam phải chịu thuế MFN (Most Favored Nation - Tối huệ quốc), hiện được chuẩn hóa ở mức 10% sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các khoản phụ thu "đối ứng" theo IEEPA (Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế) hồi tháng 2/2026 5.

Nếu USMCA hết hạn mà không có hiệp định thay thế, hàng hóa Mexico sẽ quay lại chịu thuế MFN chuẩn hoặc biểu thuế thời kỳ trước USMCA, qua đó triệt tiêu lợi thế thuế 0% của Mexico so với Việt Nam 6.

Câu hỏi 3: Tổng kim ngạch xuất khẩu của Mexico và Việt Nam sang Mỹ là bao nhiêu, và so sánh thế nào?

Năm 2025, Mexico xuất 545,39 tỷ USD sang Mỹ 7. Việt Nam xuất 136,5 tỷ USD năm 2024 8 và 201,26 tỷ USD năm 2025 theo dữ liệu COMTRADE (Cơ sở dữ liệu Thương mại Hàng hóa của Liên Hợp Quốc) 9.

Mexico duy trì lợi thế gấp 2,7 lần về quy mô so với Việt Nam tại thị trường Mỹ.

Câu hỏi 4: Ở những nhóm sản phẩm cụ thể nào, Mexico và Việt Nam cạnh tranh trực tiếp tại thị trường Mỹ?

Bốn nhóm hàng có sự cạnh tranh trực tiếp:

Điện tử/Máy móc điện

• Mexico: 95,86 tỷ USD (2024) 10
• Việt Nam: Máy tính và linh kiện điện tử chạm mốc 102 tỷ USD tính đến giữa tháng 12/2025 11

Nội thất/Sản phẩm gỗ

• Mexico: 1,8-5 tỷ USD (các ước tính khác nhau) [12]13
• Việt Nam: 9,4 tỷ USD năm 2024, trong đó 56% đi Mỹ (5,26 tỷ USD) 14

Dệt may

• Mexico: Khoảng 12 tỷ USD 15
• Việt Nam: Gần 18 tỷ USD năm 2024 16

Giày dép

• Mexico: Khoảng 2 tỷ USD
• Việt Nam: Khoảng 10 tỷ USD 17

Câu hỏi 5: Những nhóm xuất khẩu cụ thể nào của Mexico dễ bị Việt Nam "chiếm chỗ" khi USMCA hết hạn?

Ba nhóm hàng đối mặt rủi ro bị thay thế:

Lắp ráp điện tử tiêu dùng Năm 2024, Mexico xuất 46,6 tỷ USD máy tính sang Mỹ 18. Tuy nhiên, phần lớn trong số này là linh kiện châu Á được lắp ráp tại Mexico theo quy tắc xuất xứ USMCA 19. Cùng năm, Việt Nam xuất 16 tỷ USD máy tính và 14,7 tỷ USD điện thoại sang Mỹ 20.

Giá nhân công Việt Nam (3 USD/giờ) thấp hơn Mexico (4,5 USD/giờ) 21. Khi không còn yêu cầu xuất xứ 75% của USMCA, lợi thế chi phí lắp ráp sẽ dồn về phía Việt Nam.

Nội thất Việt Nam đã áp đảo với 9,4 tỷ USD so với mức 1,8-5 tỷ USD của Mexico [14]12. Tính đến 2025, Việt Nam nắm 45,3% thị phần nội thất gỗ nhập khẩu vào Mỹ 22. USMCA hết hạn sẽ gỡ bỏ "lá chắn thuế" của Mexico, đẩy nhanh xu hướng đang diễn ra.

Dệt may và may mặc nhẹ 18 tỷ USD của Việt Nam so với 12 tỷ USD của Mexico [16]15, cộng thêm chi phí nhân công thấp hơn và các FTA với EU đã có hiệu lực (EVFTA - Hiệp định thương mại tự do EU-Việt Nam), giúp Việt Nam ở vị thế sẵn sàng giành phần thị phần dệt may không thuộc ô tô của Mexico.

Câu hỏi 6: Cơ hội xuất khẩu định lượng của Việt Nam khi USMCA hết hạn là bao nhiêu?

Ước tính bảo thủ cho mức tăng xuất khẩu của Việt Nam:

Việt Nam có thể giành 20-35% các nhóm xuất khẩu dễ tổn thương của Mexico, tương đương 23-38 tỷ USD xuất khẩu thêm mỗi năm sang Mỹ.

Câu hỏi 7: Những rào cản hạ tầng nào khiến Việt Nam chưa thể tận dụng trọn vẹn cơ hội này?

Năng lực cảng biển Năm 2024, sản lượng container qua cảng Việt Nam đạt 25,6 triệu TEU (đơn vị tương đương container 20 feet) 23, so với 7,8 triệu TEU của Mexico 24. Tuy nhiên, cảng Việt Nam đang ùn tắc với thời gian tàu neo đậu trung bình 3,2 ngày, trong khi con số này ở Singapore chỉ là 0,8 ngày 25.

Nguồn điện Năm 2024, các khu công nghiệp phía Bắc Việt Nam chịu tổng cộng 180 giờ cắt điện 26, làm gián đoạn sản xuất điện tử theo mô hình đúng giờ (just-in-time).

Đường bộ/Đường sắt Chỉ 19% mạng lưới quốc lộ của Việt Nam đạt chuẩn ASEAN 27. Mexico duy trì các tuyến đường sắt kết nối liền mạch tới biên giới Mỹ qua mạng lưới đường sắt Kansas City Southern 28.

Câu hỏi 8: Những rào cản pháp lý và quy định nào đang kìm hãm nhà cung cấp Việt Nam?

Phức tạp về quy tắc xuất xứ Xuất khẩu điện tử của Việt Nam phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc (45-60% giá trị) 29. Sự giám sát của hải quan Mỹ đối với hàng chuyển tải tăng 340% trong giai đoạn 2024-2025 30.

Thi hành quyền sở hữu trí tuệ Việt Nam vẫn nằm trong Danh sách Theo dõi Đặc biệt 301 của USTR (Đại diện Thương mại Mỹ) do bảo vệ sở hữu trí tuệ chưa đầy đủ 31, làm nhà đầu tư e ngại chuyển giao công nghệ giá trị cao - vốn cần thiết để Việt Nam thay thế phần điện tử ô tô của Mexico.

Tuân thủ lao động Bộ luật Lao động 2019 của Việt Nam yêu cầu báo cáo phức tạp đối với doanh nghiệp chế xuất 32, làm thời gian onboarding nhà cung cấp chậm thêm 12-15 ngày so với Chương trình IMMEX (chương trình sản xuất xuất khẩu) của Mexico 33.

Câu hỏi 9: Những khoảng cách công nghệ nào khiến Việt Nam chưa thể thay thế Mexico trong chuỗi cung ứng tích hợp?

Điện tử ô tô Mexico cung cấp 95 tỷ USD linh kiện điện tử tích hợp trên xe với cửa sổ giao hàng 4 giờ tới các nhà máy lắp ráp Mỹ 34. Việt Nam chưa có năng lực logistics just-in-sequence (giao hàng đúng trình tự) đạt chuẩn ô tô.

Đóng gói bán dẫn Xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam đạt 0,8 tỷ USD 35, trong khi kim ngạch lắp ráp mạch tích hợp của Mexico là 11 tỷ USD 36. Việt Nam chưa có cơ sở đóng gói tiên tiến (Fan-Out Wafer Level Packaging - đóng gói wafer cấp độ fan-out).

Sản xuất chính xác Các maquiladora (nhà máy gia công xuất khẩu) của Mexico vận hành với tỷ lệ tuân thủ chất lượng 99,97% đối với thiết bị y tế 37. Nhà sản xuất điện tử Việt Nam trung bình chỉ đạt 98,2% 38, chưa đủ chuẩn cho thiết bị y tế Class III (Cấp III - cấp rủi ro cao nhất, cần FDA phê duyệt nghiêm ngặt).

Câu hỏi 10: Đánh giá tổng thể - Việt Nam có lấp đầy được khoảng trống không?

Chỉ thay thế một phần.

Việt Nam có thể giành thêm 23-38 tỷ USD xuất khẩu của Mexico trong các nhóm lắp ráp điện tử, nội thất và dệt may trong vòng 3-5 năm sau khi USMCA hết hạn.

Việt Nam không thể thay thế Mexico ở:

• Chuỗi cung ứng tích hợp ô tô (136,96 tỷ USD) 10
• Linh kiện hàng không vũ trụ (4,2 tỷ USD) 39
• Thiết bị y tế đòi hỏi sự gần FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ) (11 tỷ USD) 40
• Nông sản nhạy thời gian (bơ, quả mọng)

Kết luận: USMCA hết hạn tạo ra cơ hội 23-38 tỷ USD cho nhà cung cấp Việt Nam ở các nhóm sản xuất rời rạc, không thuộc chuỗi tích hợp. Việt Nam thiếu hạ tầng, khung pháp lý và chiều sâu công nghệ để thay thế cỗ máy xuất khẩu 545 tỷ USD của Mexico. Khoảng trống sẽ được lấp đầy một phần bởi Việt Nam, một phần bởi các nước ASEAN khác, và một phần bởi xu hướng chuyển sản xuất về Mỹ (reshoring).

🐟🌊⛩️
AnTamForward - Tìm kiếm Forwarder Uy tín
Truy cập: antamforward.vn

Nguồn tham khảo: 1 Tuyên bố của Đại sứ Greer (USTR) về rà soát chung USMCA2 NYT - Thương mại Bắc Mỹ USMCA3 Mexico News Daily - Mỹ và Mexico không gia hạn USMCA4 Access Newswire - Điều hướng bối cảnh thuế quan 20265 Tariffstool - Bảng thuế suất Mỹ theo quốc gia 20266 White & Case - Rà soát chung USMCA 20267 Trading Economics - Xuất khẩu Mexico sang Mỹ8 Vietnam Export Data - Xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ 20259 Trading Economics - Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam10 US Import Data - Xuất khẩu Mexico sang Mỹ 2024-2511 WTO Center Việt Nam - Xuất khẩu sản phẩm điện tử vượt 100 tỷ USD12 Suconex - So sánh chi phí sản xuất nội thất Mexico và Mỹ13 Papaverai - Xuất khẩu nội thất gỗ Mexico14 Furniture Today - Nhập khẩu phục hồi nhờ năm mạnh của Việt Nam15 Vinmake - Ngành dệt may Việt Nam tăng tốc đầu 202516 Vinasources - Mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam sang Mỹ17 Vinasources - Mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam sang Mỹ18 OEC - Xuất khẩu máy tính của Mexico19 Rio Times - Xuất khẩu máy tính Mexico tăng 145% trong 2025 nhờ AI nearshoring20 OEC - Việt Nam đối tác Mỹ21 Importivity - Việt Nam vs Mexico22 Wood Central - Nhu cầu nội thất Mỹ thúc đẩy xuất khẩu gỗ Việt Nam23 Vietnam Post Logistics - Chuyển đổi logistics Việt Nam24 Puerto de Veracruz25 LIRC - Cơ hội và thách thức ngành logistics Việt Nam 202526 Vietnam Briefing - Chiến lược sản xuất Việt Nam 202627 Viettonkin - Hạ tầng Việt Nam28 Kansas City Southern29 Gembah - Chuỗi cung ứng Việt Nam30 CBP - Câu hỏi thường gặp về USMCA31 Báo cáo Đặc biệt 301 của USTR 202632 LIRC - Ngành logistics Việt Nam 202533 Trade.gov - Câu hỏi thường gặp chương trình IMMEX Mexico34 Mexico Business News - Mexico dẫn đầu nhập khẩu phụ tùng ô tô Mỹ35 OEC - Việt Nam đối tác Mỹ36 Data Mexico - Hồ sơ thiết bị điện - điện tử37 Tetakawi - 6 ngành sản xuất hàng đầu Mexico38 Source of Asia - Điều hướng chuỗi cung ứng toàn cầu và vị thế Việt Nam 2025-202639 Aeromexico - Ngành hàng không vũ trụ Mỹ40 Tetakawi - 6 ngành sản xuất hàng đầu Mexico